De 10 beste Amiga-games — en hoe je ze vandaag nog speelt

Ik kwam een aardige top 10 van Amiga-games tegen, en zonder uitzondering staan er toppers in uit een verloren verleden. Waarbij meteen de vraag opkomt: kun je die dingen eigenlijk nog spelen?

Dat kan. En het leuke is: je hoeft er niets meer voor te installeren.

De lijst

De titels linken naar Wikipedia, waar je meteen ziet hoe zo'n spel eruitzag. Op één na staan ze allemaal op de Nederlandse Wikipedia; Sensible World of Soccer heeft daar geen artikel, dus die verwijst naar de Engelse.

Met Syndicate, Frontier: Elite II, Pinball Fantasies en Dungeon Master als eervolle vermeldingen. Over de volgorde valt te twisten — dat is ook precies de bedoeling van zo'n lijst.

In je browser, dankzij WebAssembly

Hier wordt het interessant. Emulatie was jarenlang iets waar je een programma voor moest downloaden, ROM-bestanden bij moest zoeken en een middag aan kwijt was. Dat is voorbij.

vAmigaWeb is de emulator vAmiga, gecompileerd naar WebAssembly. Dezelfde cycle-exacte kern als de macOS-versie, maar dan in een tabblad. Het draait als progressive web app, dus je kunt hem op je telefoon of iPad naar je beginscherm slepen en daarna offline gebruiken — inclusief virtueel toetsenbord en touch-joystick.

Het Internet Archive heeft een Amiga-bibliotheek van ruim 4.500 titels die direct in je browser starten. Daar draait de Scripted Amiga Emulator onder: een port van WinUAE naar puur JavaScript en HTML5, geschreven door Rupert Hausberger. Geen plugin, geen installatie, gewoon klikken en spelen.

Wil je het serieuzer aanpakken, dan zijn er nog altijd de desktop-emulators: FS-UAE voor Linux, macOS en Windows, WinUAE als je op Windows zit, en Amiberry als je een Raspberry Pi tot Amiga wilt ombouwen.

Eén ding om te weten: de ROM

Een Amiga start niet zonder Kickstart-ROM, en die is nog steeds auteursrechtelijk beschermd. Je kunt hem legaal krijgen via Amiga Forever, of je gebruikt de vrije AROS-vervanging die vAmigaWeb standaard aanbiedt. Het Internet Archive doet dat laatste ook. Voor de meeste spellen werkt dat prima.

Waarom dit nu pas kan

Dit is dezelfde beweging die mijn eigen games in de browser mogelijk maakt. Rust naar WebAssembly compileren en het resultaat gewoon serveren als een bestand — dat is precies wat vAmigaWeb doet, alleen dan met een emulator van een complete machine in plaats van een spelletje.

En het is niet uniek voor de Amiga. Voor de oude pc-kant doet js-dos hetzelfde met DOSBox: hele DOS-bibliotheken, inclusief de spellen waar we ooit dos4gw.exe voor nodig hadden, draaien nu in een tabblad. Het Internet Archive heeft daar een vergelijkbare collectie van.

Het aardige is dat een platform daarmee niet echt verdwijnt. Er is geen hardware meer nodig, geen diskettes, geen zoektocht naar een werkende joystickpoort. Eén URL en het is er weer.

Of gewoon onder de kerstboom

Wie het liever fysiek heeft: Retro Games Ltd brengt THE A1200 uit, een Amiga 1200 op ware grootte met een werkend toetsenbord, HDMI, save states en de mogelijkheid om via USB je eigen bestanden te laden. Er zitten 25 spellen op, waaronder de Turrican-trilogie, Beneath a Steel Sky, Settlers II en Defender of the Crown.

Hij zou in juni uitkomen, maar is uitgesteld naar 4 december 2026 — chiptekorten, gestegen productiekosten, en volgens de makers was het besturingssysteem nog niet waar het moest zijn. Net op tijd voor de kerstboom dus, voor ongeveer €190.

In de doos zitten een muis en een gamepad. Bestel er twee joysticks bij en de pret kan pas echt beginnen — want Speedball 2 met z'n tweeën is nog steeds de beste reden om een Amiga in huis te halen.

Het is precies dezelfde beweging als de mini-consoles van Nintendo een paar jaar terug: een machine die je vroeger niet kon betalen, nu als hebbeding onder de boom.